et Glazen Dorp
(1954)John Shinn logeert
in een klein Amerikaans gehucht bij zijn neef, de oude rechter Lewis Shinn.
In het dorp wordt Aunt Fanny Adams, een oude weldoende juffrouw, vermoord.
Tijdens deze moord is een Pools zwerver gesignaleerd, die later wordt
gevangen genomen en blijkt geld gestolen te hebben. De inwoners willen de
Pool niet overdragen aan de politie, omdat jaren geleden een andere
vreemdeling door een jury in een naburige grote stad is vrijgesproken.
Het dorp verkeert in een soort staat van beleg en de bewoners zijn vast
van plan zich met geweld tegen elke inmenging te verzetten. Om de
dorpelingen tot rust te brengen en toch de moordzaak te onderzoeken, weet
de oude rechter volmacht te krijgen om nog eens als zodanig te
functioneren. Hij benoemt een ambtenaar O.M. en een verdediger voor de
verdachte en met heel veel moeite lukt het hem ook een jury van twaalf
mensen bijelkaar te krijgen. Tijdens de rechtzitting, die enkele dagen
duurt, weet John Shinn de juiste toedracht van de zaak uit de doeken te
doen.
Dit zou moeten doorgaan als zowel een verheerlijking van als een aanval op het
McCarthyisme. Van alle boeken waarin noch hijzelf noch zijn vader een rol
in spelen dan is dit boek samen met 'Uitgeteld'
(Cop Out,1968) de enige waard gelezen te worden. Het werd door Ellery
Queen 'zelf' geschreven. Het plaatst het geheel in een claustrofobische atmosfeer
en ontleent vele van zijn figuren en plaats aan een kleine stad in Connecticut waar
Lee ooit woonde (Rand B.Lee) Dit boek werd beïnvloed door de
realistische school en voor een EQ-boek heeft het een relatief eenvoudige verhaallijn, de
ideeën voor het raadsel vinden hun ultieme oorsprong in Crofts' 'The Cask'
(1920).
Shinn Corners is een kleine boerengemeenschap van ongeveer drie dozijn inwoners, bijna
zonder uitzondering de diep puriteinse religie toegenegen. Hier kan men meteen ook de
verwijzing naar vele Britse mysterieverhalen bemerken waar het verhaal zich ook vaak
ontwikkelt in een geïsoleerde gemeenschap weg van de anderen. Eén individu, rechter
Shinn, vertegenwoordigd de enige heldere geest op die outsider, Johnny Shinn, na. Deze
twee keken voorbij de strikt puriteinse filosofie en erkenden het bestaan van andere
krachten in de wereld. Johnny Shinn bijvoorbeeld had twee oorlogen van dichtbij
meegemaakt, wereldoorlog II en de Koreaanse oorlog, en brengt de New Englandse omgeving
het gedachtgoed van een man die de meest afgrijnzingwekkende zaken uit de wereld heeft
gezien en dan ook niet van cynisme gespaard bleef. Wat zich in de gemeenschap afspeelt
nadat één van zijn inwoners wordt vermoord kon niet zo gemakkelijk gebeuren in een
andere setting. De gemoedsteltenis van het verhaal is verweven met de gebouwen, het weer
en wat de mensen rondom zich observeren. De mensen zelf lijken soms voorwerpen geplaatst
in een scène in plaats van karakters in het verhaal. Zo demonstreert men hoe het formele
detectiveverhaal de personages kan aanwenden om de sfeer van zijn omgeving te
verscherpen.
    
   
Fanny Adams, gevierd artist en populaire matriarch van de gemeenschap wordt vermoord en
kort nadien wordt een zwerver gevat die een som geld bij zich draagt precies gelijk aan
diegene die wordt vermist uit Fanny's kruidenpot. De mensen van Shinn Corners wijzen
onmiddellijk een beschuldigende vinger naar de onfortuinlijke vreemdeling en zijn klaar om
de gepaste straf uit te voeren passend bij hun snelle puriteinse gerechtigheid. Hun
puriteinse geaardheid die bovenal privacy koestert wil dat de vreemdeling door de mensen
van Shinn Corners zelf wordt berecht. Wanneer de vertegenwoordigers van het
districtszetel komen om de zaak over te nemen worden ze door die puriteinse gedragscode op
afstand gehouden. De gemeenschap van Shinn Corners gaat de confrontatie met de
districtsverantwoordelijken aan en wint tenslotte het recht om de vreemdeling zelf te
berechten, in hoofdzaak door het helder denkwerk van rechter Shinn. De rechter staat
enigzins apart en dient als een helder denkende verbindingen tussen de puriteinse ethiek
en gerechtigheid. De wereldwijze Johnny Shinn wordt een koele cynische onderzoeker van
feiten en ontdekt tenslotte de aanwijzing die het mysterie oplost en het lot van de
moordenaar beslecht.
Alhoewel het zeker een boek voor volwassen lezers is en als dusdanig op vele niveau's kan
worden gelezen, bevat het boek geen open aanstootgevende taal of situaties. Het is op een
wonderlijk heldere manier geschreven met verschillende lagen in het plot tot het climax
wordt bereikt. Veel van de sfeer wordt geschapen door de dialogen wat helpt zeker
bij wat langere werken. Het puriteins gedachtengoed welke nodig is om de impact te
begrijpen wordt vroeg in het boek uit de doeken gedaan, zodat verdere research, wel kan
bijdragen tot, maar eigenlijk onnodig is om van het werk te genieten. Enkel deze gesloten
gemeenschap die tot uitsterven gedoemd is kan als achtergrond dienen voor de
gebeurtenissen in het boek
De achtergrond is een essentiële factor om het verhaal te begrijpen. De belangrijkheid
blijkt wordt onmiddellijk voorgespiegeld door de plattegrond van Shinn Corners als eerste
afbeelding die de lezer ziet. De parochiale aanblik van het plaatsje is meteen duidelijk
en de geslotenheid van de plaats wordt zeer treffend weergegeven. Het dorp is volledig
omgeven door bossen en ziet er, zelfs op papier, compleet geïsoleerde uit. De fysische
aanblik van het plaatsje mag dan al duidelijk zijn wanneer de lezer zich op het verhaal
stort wordt die eerste indruk door het verhaal alleen maar bevestigd. Tijdens de rit van
Cudburry naar Shinn Corners gaat men steeds verder weg van alles wat een normale
gemeenschap vormt. De hoofdfiguur, Johnny Shinn, wordt steeds meer depressief wanneer hij
Shinn Corners nadert. Dit voorgevoel wordt vooral gevoed door het feit dat het een plaats
betreft waar de tijd bleef stilstaan en niets productief hier nog kan plaatsvinden. Al
vroeg in het verhaal wordt contextgebonden achtergrond geïntroduceerd. Rechter Shinn
spreekt over de sociale tekortkomingen van de puriteinse gedachten van de inwoner, en hoe
onmogelijk deze filosofie in deze moderne tijd eigenlijk wel is. De rechter bewijst hoe
vastgegroeid dit puriteins denken is in dit dorp met een anecdote over die éne keer toen
de gemeenschap buitenstaanders toeliet met alle noodlottige gevolgen vandien. Verdere
informatie wordt aangeboden door de introductie van Johnny Shinn. Een legerofficier die
net terug is van de Koreaanse oorlog, hier de vertegenwoordiger van de buitenwereld, zijn
filosofies, gemeenschappen en vooruitstrevendheid. Het ultieme gebruik van de achtergrond
komt naar voor bij het oplossen van de moord zelf. Een schilderij door het slachtoffer
zelf voorziet ons van de essentiële aanwijzing (naar Patrick A.
Velardi).
|